به وضعیت پیش از جنگ بر نمی‌گردیم

شکاف بین آنچه گفته می‌شود و آنچه توافق می‌شود
قالیباف: به وضعیت پیش از جنگ بر نمی‌گردیم.
عمان: عبور باید بی‌عوارض باشد.
کمیته مشترک: برای به تعویق انداختن تضاد است.
در دیپلماسی، «شکاف بین آنچه گفته می‌شود و آنچه توافق می‌شود» دقیقاً همان جایی است که حقیقت قرار دارد.
با توجه به موضع عمان (تأکید بر عبور بی‌عوارض) و قواعد کنوانسیون حقوق دریاها، تحلیلها باید از سطح روایت به سطح واقعیتهای حقوقی و راهبردی برود.
برابر حقوق بین‌الملل، هیچ دولتی نمی‌تواند برای «حق عبور» از یک آبراه بین‌المللی عوارض بگیرد. اما «ارائه خدمات» مانند راهنمایی، ایمنی، محیط زیستی و… قابل پرداخت است.
عمان به عنوان یک بازیگر میانجی و ساحلی، میداند که هرگونه تلاش ایران برای «عوارض‌گیر کردن» تنگه هرمز، منجر به واکنش بین‌المللی و مداخله نظامی آمریکا تحت عنوان «تضمین آزادی کشتیرانی» می‌شود. لذا عمان در گزارش‌های خارجی تأکید می‌کند که «عبور باید بی‌عوارض باشد» تا فشار را بر ایران بیاورد و از هرگونه تنش جلوگیری کند.
ایران می‌خواهد «تسلط مدیریتی» خود را به رسمیت برساند. وقتی در رسانه‌ها از «هزینه خدمات» حرف می‌زنند، در واقع سعی می‌کنند یک «راه حقوقی» پیدا کنند تا بدون اینکه به قانون «ممنوعیت عوارض» برخورد کنند، بتوانند از موقعیت استراتژیک خود بهره اقتصادی یا سیاسی ببرند.
روایت ایران این است که؛ یک مدیریت جدید ایجاد کردیم و قرار است هزینه‌های خدمات پرداخت شود و پیام روایت این است که ما پیروز شدیم و مدیریت تنگه با ماست.
روایت عمان این است که؛ ما بر عبور بی‌عوارض تأکید کردیم و پیام عمان این است که ما اجازه نمی‌دهیم نظم بین‌المللی به هم بخورد و ایران نمی‌تواند عوارض بگیرد.
نتیجه واقعی این است که: این تضاد نشان می‌دهد که در مسقط، توافق بر سر «جزئیات» حاصل نشده است، آنچه اتفاق افتاده، یک «توافق بر سر مذاکره» است. یعنی دو طرف پذیرفته‌اند که در یک «کمیته مشترک» بنشینند و تعریف کنند که کدام موارد خدمت و کدام موارد عبور رایگان است.
خروجی سفر قالیباف به این صورت است: ایران از «ابهام» استفاده می‌کند و با گفتن «به وضعیت پیش از جنگ بر نمی‌گردیم»، می‌خواهد آمریکا را در حالت آماده‌باش نگه دارد و به او بفهماند که تنگه هرمز همچنان یک اهرم فشار در دست ایران است.
نظر عمان این است که؛ در این پرونده، نقش «ترمز» را ایفا می‌کند. او از یک سو به ایران کمک می‌کند تا به جای تنش، به سمت مدیریت قانونی برود و از سوی دیگر به جامعه جهانی و آمریکا اطمینان می‌دهد که «عبور کشتی‌ها به طور رایگان و بدون عوارض ادامه دارد.
پرواضح اینکه؛ نتیجه سفر، نه یک «پیروزی مطلق در مدیریت تنگه» است و نه یک «تسلیم کامل». بلکه یک «معامله بر سر عبارات» است. ایران می‌خواهد «حق خدمات» را به رسمیت برساند و عمان می‌خواهد «رایگان بودن عبور» را تضمین کند.
لذا تشکیل کمیته مشترک، در واقع به تعویق انداختن این تضاد است تا نتایج تفاهم ۶۰ روزه با آمریکا مشخص شود. به زبان ساده، ایران می‌گوید «پول خدمات می‌گیرم»، عمان میگوید «عوارض ممنوع است»، هر دو توافق کردند که در یک کمیته بنشینند و تعریف کنند که «خدمات» دقیقاً شامل چه چیزهایی است تا هر دو طرف بتوانند ادعای پیروزی کنند. ۱۴۰۵.۰۴.۰۳